W skrócie
SAWP, czyli Stowarzyszenie Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych, to organizacja zbiorowego zarządzania prawami pokrewnymi artystów wykonawców. Zbiera wynagrodzenie dla muzyków i wokalistów za emisje, odtwarzanie nagrań w lokalach i prywatne kopiowanie. Pieniądze płacą nadawcy i lokale, nie artysta. Dostaniesz je jednak tylko za wykonania, które zgłosisz i które zostaną zidentyfikowane przed podziałem, czyli repartycją.
Kogo reprezentuje SAWP?
Muzyków i wokalistów, którzy wykonują utwory, a nie ich autorów. Gra na basie, śpiew czy partia gitary na nagraniu to artystyczne wykonanie, z którego wynikają prawa pokrewne. SAWP zarządza nimi zbiorowo.
Utworem, czyli kompozycją i tekstem, zajmuje się ZAiKS. Wykonaniem tego utworu na nagraniu zajmuje się SAWP. Jeśli piszesz i grasz własne piosenki, pieniądze płyną osobno: z ZAiKS za utwór, z SAWP za zgłoszone wykonanie. O prawach majątkowych do utworu piszemy osobno.
Stowarzyszenie ma siedzibę w Warszawie i figuruje w KRS pod numerem 0000083928 (krs-pobierz.pl). Wpis pochodzi z 2002 r., ale to data rejestracji, nie założenia.
Z czego SAWP wypłaca tantiemy?
SAWP wypłaca tantiemy z trzech źródeł, a każde ma innego płatnika.
| Źródło pieniędzy | Kto płaci | Podstawa |
|---|---|---|
| Opłaty od użytkowników nagrań | nadawcy, restauracje, kluby muzyczne, sklepy | wykazy emisji od kontrahentów i zgłoszenia wykonań |
| Opłata od prywatnego kopiowania | producenci i importerzy urządzeń do kopiowania oraz czystych nośników, do 3% kwoty ze sprzedaży | art. 20 ust. 1 prawa autorskiego, rozporządzenie Ministra Kultury z 2 czerwca 2003 r. |
| Dodatkowe wynagrodzenie | producent fonogramu | art. 95³, decyzja MKiDN z 30 września 2016 r. |
Opłatę od czystych nośników producenci i importerzy płacą ZAiKS-owi, SAWP i ZPAV. Wynagrodzenie od użytkowników SAWP wypłaca indywidualnie (informacje z sawp.pl). Ogólny mechanizm opisuje tekst o tym, jak działają tantiemy.
Jak zgłosić wykonanie i dostać wypłatę?
Zgłoś wykonanie do rejestru SAWP przed repartycją, a potem wyślij do biura dokument podatkowy w oryginale (zasady z sawp.pl).
- Wypełnij zgłoszenie artystycznego wykonania i złóż je przed repartycją.
- Wpisz w formularzu udział każdego uczestnika w wykonaniu.
- Poproś o podpis jednego uczestnika, który poświadcza prawdziwość danych. Więcej podpisów nie trzeba.
- Wypełnij dokument podatkowy z numerem konta i wyślij go do biura SAWP w oryginale.
Pieniądze przychodzą przelewem po każdej repartycji albo po otrzymaniu dokumentu z numerem konta.
Podziałowi podlegają tylko wykonania zidentyfikowane i zgłoszone. Emisje niezgłoszonego nagrania przepadają w podziale, bo nie ma komu ich przypisać.
Jeśli nie wpiszesz udziałów, SAWP zastosuje regulamin repartycji uchwalony przez Walne Zgromadzenie. Jego wyciąg znajdziesz na drugiej stronie formularza. Zespołom radzę ustalić udziały na piśmie, zanim ktokolwiek podpisze zgłoszenie. Podpis składa jedna osoba, więc reszta musi z góry wiedzieć, co w nim stoi.
Kiedy wydawca płaci przez SAWP dodatkowe wynagrodzenie?
Wtedy, gdy artysta przeniósł prawa na producenta fonogramu albo udzielił mu licencji wyłącznej za jednorazowym wynagrodzeniem. Umowa musi obejmować co najmniej jedno z pól eksploatacji:
- zwielokrotnianie,
- wprowadzanie do obrotu,
- publiczne udostępnianie w miejscu i czasie wybranym przez odbiorcę.
W innych przypadkach obowiązku z art. 95³ nie ma. Producentem jest tu podmiot, który faktycznie czerpie korzyści z wykonania. Jeśli udzielił licencji osobie trzeciej, to ona płaci dodatkowe wynagrodzenie zamiast niego.
Zespół, który wydaje sam, jest wykonawcą i producentem fonogramu w jednej osobie, więc nie ma komu płacić. Art. 95³ zaczyna go dotyczyć dopiero przy umowie z wydawcą, w której dostaje jednorazową zapłatę. W umowie czytam więc dwie rzeczy: jakie pola eksploatacji obejmuje i w jakiej formie płaci wydawca. Umowę warto też pokazać prawnikowi, zanim ją podpiszesz.
Producent przesyła do SAWP dane, po których organizacja rozpoznaje nagranie:
- numer katalogowy fonogramu,
- kod ISRC, jeśli wykonanie go ma,
- czas trwania fonogramu.
Jeśli sam prowadzisz katalog, trzymaj te trzy dane w jednym arkuszu przy każdym wydaniu.
Czym SAWP różni się od STOART, ZAiKS i ZPAV?
SAWP i STOART reprezentują wykonawców, ZAiKS twórców, a ZPAV producentów fonogramów. Muzyk, który gra na nagraniu, jest więc po stronie SAWP albo organizacji STOART. Kto komu płaci za sam utwór, wyjaśniamy przy opłatach ZAiKS.
| Organizacja | Kogo reprezentuje | Przykład zadania |
|---|---|---|
| SAWP | artystów wykonawców | dodatkowe wynagrodzenie z art. 95³ |
| ZAiKS | twórców | opłata od czystych nośników |
| ZPAV | producentów fonogramów | opłata od czystych nośników |
Czy SAWP płaci za streaming?
Tak, ale tylko przy umowie, w której wydawca płaci jednorazowo za prawa obejmujące publiczne udostępnianie w miejscu i czasie wybranym przez odbiorcę. Wtedy artyście należy się od niego dodatkowe wynagrodzenie. SAWP opublikowało też apel do MKiDN o zachowanie w projekcie nowelizacji art. 86¹, który ma zagwarantować wykonawcom tantiemy za wykorzystanie wykonań na platformach cyfrowych. Stawki platform to osobny temat: ile płaci Spotify.
Skąd wziąć kod ISRC dla zgłaszanego nagrania?
Kod ISRC powstaje przy wydaniu cyfrowym, na przykład podczas dystrybucji na Spotify. SAWP identyfikuje po nim nagranie, a producent przesyła go razem z numerem katalogowym i czasem trwania fonogramu.
