W skrócie
Opłata ZAiKS to wynagrodzenie autorskie, które ZAiKS jako organizacja zbiorowego zarządzania pobiera za publiczne korzystanie z utworów i ich utrwalanie na nośnikach. Płaci organizator wydarzenia albo przedsiębiorca, który udostępnia muzykę publiczności, a nie słuchacz. Kwotę wyznacza stawka z tabeli dla danego pola eksploatacji, liczona od metrażu, liczby miejsc, wielkości miejscowości albo procentu wynagrodzenia wykonawców.
Za co ZAiKS pobiera opłatę?
Za każde publiczne lub utrwalające korzystanie z utworu, a każdy rodzaj takiego korzystania to osobne pole eksploatacji, czyli sposób, w jaki utwór jest używany. ZAiKS wymienia ich siedem i do każdego przypisuje własne zasady rozliczeń:
- publiczne odtworzenie z nośników, internetu, radia i telewizji,
- publiczne wykonanie na żywo, także przez amatorów,
- spektakle teatralne,
- wyświetlanie utworów audiowizualnych (filmów, wideoklipów) w miejscach publicznych,
- wypożyczanie nośników,
- utrwalanie i zwielokrotnianie, czyli rejestracja i powielanie na płytach, kasetach czy w wideoreportażach,
- nadawanie przez stacje radiowe i telewizyjne.
Opłata nie kończy się więc na weselach i radiu w sklepie. Obejmuje też muzykę w tle: w sklepach, poczekalniach, autokarach, samolotach i na statkach. Z miejsc dotyczy to między innymi klubów, lokali gastronomicznych, hoteli, stacji benzynowych i obiektów sportowych. Wykonanie na żywo podlega opłacie nawet wtedy, gdy grają amatorzy.
Kto płaci ZAiKS?
Płaci organizator albo przedsiębiorca, który udostępnia muzykę publiczności. Przy publicznym korzystaniu z repertuaru ZAiKS opłata jest obowiązkowa.
| Sytuacja | Kto zawiera umowę z ZAiKS | Uwagi |
|---|---|---|
| Lokal gastronomiczny lub klub z muzyką w tle | Właściciel lokalu | Opłata dotyczy też muzyki z radia i internetu |
| Sklep, salon, poczekalnia | Przedsiębiorca | Gdy muzykę słyszą klienci |
| Koncert w klubie | Organizator: klub albo zespół, gdy sam organizuje | Do ustalenia w umowie |
| Impreza zamknięta lub wesele w obiekcie | Obiekt jako organizator albo zamawiający | Koszt można przerzucić na klienta |
| Zespół lub DJ z własną licencją | Wykonawca | Wlicza opłatę w cenę usługi |
| Impreza domowa w gronie rodziny | Nikt | Zwolnienie dla kameralnych spotkań |
Dla firm kryterium jest proste: czy muzyka wpływa na zysk. Chodzi o to, że klienci zostają dłużej i więcej kupują. Dlatego opłata może dotyczyć nawet radia w stołówce pensjonatu, poczekalni czy hali targowej (tak opisuje to poradnikprzedsiebiorcy.pl, tekst z 2020 r.). Salon fryzjerski z radiem w sali obsługi jest w tej samej sytuacji co sklep. Muzyka w pomieszczeniu bez klientów, która nie wpływa na zysk, opłaty nie wymaga.
Licencję może mieć także sam zespół, wtedy to on odprowadza tantiemy. Przy sporze albo nietypowym wydarzeniu sprawdź tabelę ZAiKS lub skonsultuj umowę z prawnikiem.
Jak ZAiKS wylicza stawkę?
Stawka wynika z tabeli wynagrodzeń autorskich dla danego pola eksploatacji. Tabele zatwierdza Komisja Prawa Autorskiego (KPA) albo Zarząd ZAiKS, zależnie od pola. Stawki z tabel zatwierdzonych przez KPA są minimalne: autor nie może dostać mniej, niż w nich zapisano.
Obowiązuje też zasada równości: za takie samo korzystanie z utworów w tym samym zakresie autorzy dostają takie samo wynagrodzenie. Różnice między klubami biorą się więc z kryteriów w tabeli. Lokale rozlicza się ryczałtowo, a wydarzenia procentowo. Kwotę dla konkretnego przypadku liczy kalkulator na stronie ZAiKS.
Kryteria w tabelach to:
- wielkość miejscowości,
- nagłośniona powierzchnia w metrach kwadratowych,
- liczba miejsc lub stanowisk,
- procent wynagrodzenia wykonawców (przy wydarzeniach).
Ile kosztuje ZAiKS w lokalu miesięcznie?
Zależy od metrażu albo liczby miejsc i od miasta. Przykłady mieszczą się w przedziale od ok. 1,9 tys. do 5,2 tys. zł netto rocznie. To dane z kalkulatora Moodby z 2026 roku i dotyczą łącznej opłaty dla jednej strefy, czyli sumy ZAiKS, STOART i ZPAV, nie samego ZAiKS. Płatność za rok z góry daje opust 15%, a podane kwoty już go uwzględniają.
| Działalność | Założenia | Rocznie netto, miejscowość do 10 tys. mieszkańców (zł) | Rocznie netto, Warszawa (zł) |
|---|---|---|---|
| Restauracja lub pub | 40 miejsc | 3507 | 5218 |
| Salon kosmetyczny lub fryzjerski | 4 stanowiska | 2252 | 4181 |
| Sklep | 80 m² nagłośnionej powierzchni | 1934 | 3798 |
Przy porównywaniu ofert klubu pytam najpierw, czy podana kwota to sam ZAiKS, czy suma trzech organizacji. Tylko suma pokazuje realny koszt.
Ile wynosi opłata za koncert, imprezę czy wesele?
Przy wydarzeniach z muzyką na żywo lub DJ-em kwotę liczy się procentowo, a nie ryczałtem. Dla wesela opłata wynosi 10% honorarium zespołu lub DJ-a (stawkę podaje dekoracjeslubnebydgoszcz.pl, 2025 r.). Przy honorarium 5000 zł daje to 500 zł.
Podatek VAT dolicza się tylko wtedy, gdy usługodawca nie jest jego płatnikiem i zaznaczył to w kwestionariuszu. Wtedy z 500 zł robi się 615 zł.
Tych 10% nie przenoś na koncerty. Dla koncertów i festiwali stawkę określa osobna tabela dla publicznych wykonań.
Jak zapłacić ZAiKS i dostać licencję?
Licencję załatwia się przez serwis online ZAiKS, przed wydarzeniem.
- Załóż konto w serwisie ZAiKS.
- Wylicz kwotę w kalkulatorze.
- Złóż wniosek o licencję.
- Zapłać przelewem.
- Odbierz umowę, którą wystawia ZAiKS.
Co opłata ZAiKS oznacza dla zespołu, który sam gra i wydaje?
Zespół działający na własną rękę spotyka ZAiKS w trzech rolach: jako wykonawca, jako organizator koncertu i jako wydawca nagrania. W każdej z nich płaci kto inny.
Grasz koncert w klubie: kto rozlicza ZAiKS?
Rozlicza organizator. Gdy koncert organizuje klub, robi to klub. Gdy zespół sam wynajmuje salę i sprzedaje bilety, obowiązek przechodzi na zespół, a amatorskie wykonanie niczego tu nie zmienia. Wpisz do umowy z klubem, kto rozlicza ZAiKS, zamiast zakładać, że „klub ma licencję”. To jeden z punktów do ustalenia przed trasą, a resztę przygotowań opisuje tekst o planowaniu trasy koncertowej.
Grasz tylko własne utwory: czy trzeba płacić?
To zależy od tego, czy utwory są w repertuarze ZAiKS. Utwory spoza repertuaru organizacji zbiorowego zarządzania i te z domeny publicznej (autor zmarł ponad 70 lat temu) nie wymagają opłaty. Jeśli autorzy powierzyli swoje utwory ZAiKS, organizator płaci, a pieniądze wracają do nich jako tantiemy dla autorów utworów. Własne kompozycje zespołu też mogą więc podlegać opłacie, gdy ich autor należy do ZAiKS.
Wydajesz płytę z cudzym utworem: jaka licencja?
Utrwalenie i powielenie utworu na płycie to osobne pole eksploatacji, za które ZAiKS pobiera wynagrodzenie w imieniu autorów. Szczegóły tej licencji opisuje tekst o licencji na nagranie coveru. Na własne utwory spoza ZAiKS licencja nie jest potrzebna.
Kiedy nie trzeba płacić ZAiKS?
Gdy korzystanie nie jest publiczne albo utwór nie należy do repertuaru ZAiKS. Cztery sytuacje:
- impreza domowa w kręgu rodziny,
- muzyka w pomieszczeniu bez klientów i bez wpływu na zysk,
- utwory z domeny publicznej,
- utwory twórców spoza organizacji zbiorowego zarządzania, udostępnione na licencji od autora.
Abonament Spotify czy Apple Music niczego tu nie zmienia, bo obejmuje tylko użytek prywatny, a nie publiczne odtwarzanie. Repertuar, który można grać legalnie bez ZAiKS, opisuje tekst o muzyce bez ZAiKS.
Za granie muzyki z repertuaru ZAiKS bez licencji organizacja może żądać zapłaty należnej opłaty oraz kary. Kara sięga dwukrotności należnej opłaty plus odsetki, podaje bedzieslub.app (2026 r.).
Czy ZAiKS i STOART to ta sama opłata?
Nie. ZAiKS reprezentuje autorów (kompozytorów i autorów tekstów), a prawa wykonawców pobiera STOART, więc lokal z nagraniami rozlicza się z obiema organizacjami. Podział opisuje wpis o STOART i prawach wykonawców.
