Okładka płyty: formaty, spady i pliki do druku

Z czego składa się okładka płyty?

Okładka płyty muzycznej to zestaw kilku elementów, a ich liczba zależy od nośnika. LP ma okładkę zewnętrzną i koszulkę wewnętrzną, CD w pudełku dostaje książeczkę i wkładkę, a wersja cyfrowa jest jednym obrazem. Okładka na płytę to nie jeden plik, tylko lista elementów do zaprojektowania:

• front: grafika z nazwą wykonawcy i tytułem, ta sama, która po przeskalowaniu trafia do serwisów;
• tył okładki: lista utworów, kod EAN oraz oznaczenia ℗ (prawa do nagrania) i © (prawa do grafiki i wydania);
• grzbiet: nazwa wykonawcy i tytuł, bo to je widać na półce; grzbiet ma okładka LP i wkładka tray w pudełku jewel case;
• booklet: książeczka wsuwana do pudełka CD;
• koszulka wewnętrzna: chroni płytę winylową wewnątrz okładki.

Okładka nie jest dziełem osobnym: zależy od nośnika, muzyki, wykonawcy, wytwórni, promocji i dystrybucji, jak pisze Mateusz Torzecki w książce „Okładki płyt”. Zanim zamówisz grafikę, ustal, na jakich nośnikach ma się pojawić.

Jakie są wymiary okładki płyty winylowej?

Okładka LP 12” ma ok. 31,5 × 31,5 cm. Pozostałe formaty pokazuje tabela.

Okładka dwupłytowa albo gatefold, czyli okładka rozkładana jak książka, ma grzbiet szerszy od pojedynczej LP, bo mieści grubszy stos. Wartości w tabeli są orientacyjne i wystarczą do wstępnych rozmów z grafikiem. Wiążący jest szablon z liniami cięcia i grzbietem, który przychodzi z wyceną, gdy zamawiasz tłoczenie winyli.

Jakie wymiary ma okładka na płytę CD?

W pudełku jewel case booklet ma 120 × 120 mm. Wsuwa się go pod przezroczystą pokrywę, a wkładka tray leży pod płytą i widać ją od tyłu. Jej wymiary i grzbiety podaje tabela.

Okładka płyty CD ma też inne postacie. Drukarnie robią koperty kartonowe oraz okładki z klipsem albo z kieszenią, na jedną lub dwie płyty (oferta dobrydruk.pl). Ich wymiary podaje drukarnia w szablonie, bo zależą od konstrukcji. Jeśli wolisz karton od plastiku, zobacz digipack zamiast pudełka, gdzie są rodzaje i wymiary tego opakowania.

Jak przygotować plik okładki do druku?

Plik oddajesz w CMYK, w skali 1:1 i w 300 dpi, a grafika wychodzi poza linię cięcia o spad. Spad to pas obrazu za krawędzią, który drukarnia odcina; bez niego po przycięciu zostaje biała kreska. Wytyczne drukarni, na przykład dobrydruk.pl, sprowadzają się do tej listy kontrolnej:

1. Ustaw skalę 1:1 według szablonu tłoczni lub drukarni.
2. Użyj obrazów w 300 dpi (dpi to liczba punktów na cal) w rozmiarze docelowym.
3. Zapisz projekt w CMYK (cyan, magenta, yellow, key/black), nie w RGB.
4. Dodaj spad 3 mm z każdej obcinanej strony.
5. Trzymaj tekst i logo w marginesie bezpieczeństwa, czyli co najmniej 5 mm od linii cięcia.
6. Zamień fonty na krzywe, czyli kontury liter, żeby drukarnia nie podmieniła kroju.
7. Wyeksportuj PDF; drukarnie przyjmują też TIFF, JPG i CDR.

Osobno pilnuj drobnego tekstu na tyle okładki. Minimalna wielkość liter to 4,5 pkt, a w kontrze (biały tekst na ciemnym tle) 6 pkt. Tracklista w 4 pkt na ciemnym tle to błąd, który kończy się dodrukiem, więc przy kontrze nie schodź poniżej 6 pkt.

Jaka okładka jest potrzebna do Spotify i innych serwisów?

Kwadrat co najmniej 3000 × 3000 px w RGB, w JPG albo PNG, z artystą i tytułem zgodnymi z metadanymi. Taki rozmiar wymaga Apple Music, a dystrybutorzy cyfrowi przyjmują go jako standard. Plik trafia do dystrybutora razem z metadanymi, a cały proces opisuje tekst o dystrybucji na Spotify.

Dystrybutor, na przykład DistroKid, odrzuca okładki z:

• adresami stron WWW i nazwami kont społecznościowych,
• cenami,
• logotypami serwisów streamingowych,
• rozmytą grafiką,
• tekstem niezgodnym z metadanymi, czyli innym zapisem artysty lub tytułu niż w formularzu wydania.

Okładka działa od 12 cali do miniatury w aplikacji, a miniatura nadal wpływa na decyzję o odsłuchu. Zmniejsz grafikę do ok. 1 cm i sprawdź, czy tytuł wciąż się czyta, a kontrast się nie rozpada.

Kto ma prawa do okładki płyty?

Prawa ma autor grafiki albo zdjęcia, dopóki nie przeniesie ich na zespół pisemną umową z wymienionymi polami eksploatacji. Tak wynika z ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 1994 r. Przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności (art. 53). Umowa obejmuje tylko pola eksploatacji, które w niej wymieniono (art. 41 ust. 2). Uścisk dłoni i piwo dla grafika niczego więc nie przenoszą.

Pola eksploatacji to sposoby korzystania z utworu. Wpisz do umowy co najmniej:

• druk okładek na nośnikach,
• wersję cyfrową w serwisach,
• plakaty i promocję,
• merch.

Merch wpisuję do umowy od razu, bo okładka wraca na koszulkach i plakatach trasy, a dopisanie go po fakcie wymaga nowej umowy.

Gdy na zdjęciu są ludzie, dochodzi wizerunek. Jego rozpowszechnianie wymaga zezwolenia osoby przedstawionej (art. 81 ust. 1). Zezwolenie nie jest potrzebne, jeśli osoba dostała zapłatę za pozowanie, chyba że zastrzeżono inaczej. Przy zdjęciu stockowym sprawdź w licencji, czy obejmuje okładkę i merch. Przy wydaniu z wytwórnią albo agencją umowę warto dać do przejrzenia prawnikowi.

Pytania przy projektowaniu okładki

Czy jedna grafika wystarczy na winyl, CD i Spotify?

Tak, jeśli plik źródłowy ma ok. 3800 px na bok i kompozycję kwadratową z zapasem na spad. Plik 3000 × 3000 px wystarcza przy 300 dpi tylko na ok. 254 mm, więc na front 12” jest za mały.

Z dużego pliku skalujesz w dół: booklet CD ze spadem to ok. 1490 px, a wersja cyfrowa dostaje rozmiar wymagany przez serwisy. Dlatego zamów u grafika plik źródłowy od razu w tej rozdzielczości.

W jakim programie zrobić okładkę płyty?

Do wersji cyfrowej wystarczą edytory z szablonami, takie jak Canva czy edit.org. Do druku liczy się eksport PDF w CMYK ze spadem na szablonie tłoczni albo drukarni, więc sprawdź, czy program to obsługuje. Sprawdź też licencję szablonu: nie każda pozwala na okładkę sprzedawanego wydania.

Gdzie umieścić kod EAN na okładce?

Na tyle okładki, w marginesie bezpieczeństwa, na jasnym tle w dobrym kontraście. Spad obcina krawędź, więc kod nie może tam sięgać. Skąd wziąć sam numer, opisuje materiał o kodzie EAN na płytę.