Merch zespołu: co produkować i jak to policzyć

Jakub Ostrowski Avatar

5 min czytania

Stolik z merchem zespołu w klubie muzycznym: koszulki, torby i płyty winylowe przed koncertem

W skrócie

Merch (od merchandise, wymowa [mercz]) to produkty z marką zespołu, które fani kupują, żeby go wesprzeć. Fortuny na koszulkach nie zbijesz, ale dobrze policzony nakład potrafi się zwrócić i zostawić pieniądze na kolejną partię. Zacznij od koszulki i jednego nośnika muzyki w małym nakładzie, a cenę licz od kosztu jednostkowego plus marży, nie od tego, ile biorą inni.

Merch: co to jest

Merch obejmuje ubrania, akcesoria i gadżety z nazwą lub znakiem zespołu. Buduje więź z fanami i daje zespołowi dodatkowy dochód, a merchandise to po prostu jego pełna forma.

Nie myl go z gadżetem reklamowym firmy. Kubek z logo rozdaje się klientom, a koszulkę zespołu fan kupuje i nosi z własnej woli. Sklep internetowy artysty nazywa się e-merch.

Co to jest merch po polsku?

To potoczne słowo na produkty związane z marką, twórcą, fandomem lub wydarzeniem. Odmienia się jak zwykły rzeczownik: bez merchu, z merchem, o merchu. Nie dotyczy więc wyłącznie zespołów, choć w muzyce używa się go najczęściej.

Co zespół może produkować

Na start wystarczą koszulka i jeden nośnik muzyki, resztę dokładasz, gdy pierwsza partia się sprzeda. Widełki w tabeli pochodzą z ofert sklepów muzycznych i sklepów z merchem artystów.

Produkt Rozmiary i warianty Widełki cen rynkowych
Koszulka XS–3XL; junior wg wzrostu: XS 122, S 128, M 134, L 140, XL 146, XXL 152 cm 79–79,90 zł w sklepach muzycznych, 159–200 zł na rynku hip-hopowym
Long sleeve jak koszulka 79,90–89,90 zł
Bluza z kapturem dorosła i dziecięca 179 zł w sklepach muzycznych; 169,99–249,99 zł u artystów (dziecięca 169,99, dorosła 229–249,99)
Bluza na zamek dorosła 229 zł
Bluza, edycja limitowana z autografem 219,99 zł
Torba jeden rozmiar 39,90 zł
Drobiazgi skarpety, zapalniczka skarpety 29 zł, zapalniczka 19 zł
Nośnik muzyki CD, winyl cenę liczysz z kosztu jednostkowego i marży

Rozstrzał cen samych koszulek, od 79 do 200 zł, pokazuje, że cena rynkowa to tylko punkt odniesienia. Twój koszt jednostkowy może leżeć zupełnie gdzie indziej.

Ile kosztuje i jak ustalić cenę

Cena to koszt jednostkowy plus marża, a nakład dobierasz tak, żeby zwrócił koszty stałe. Koszt jednostkowy to wszystko, co płacisz za jedną gotową sztukę: koszulkę bazową, nadruk, pakowanie. Koszty stałe ponosisz raz na partię, na przykład projekt graficzny i przygotowanie nadruku.

  1. Zsumuj koszt jednostkowy jednej sztuki.
  2. Dodaj marżę, czyli tyle, ile ma ci zostać z każdej sprzedanej sztuki.
  3. Porównaj wynik z widełkami z tabeli. Cena zbyt odległa od rynku wymaga uzasadnienia, na przykład limitem albo autografem.
  4. Policz punkt zwrotu: koszty stałe podziel przez marżę na sztuce. Tyle sztuk musisz sprzedać, żeby wyjść na zero.

Przykład ilustracyjny, z założeniami wymyślonymi na potrzeby rachunku, nie cenami producentów:

Założenie lub wynik Wartość
Koszt jednostkowy koszulki 40 zł
Koszty stałe 300 zł
Cena 80 zł
Marża na sztuce 40 zł

Punkt zwrotu to 300 ÷ 40, czyli 8 sztuk. Każda kolejna koszulka to już zysk. Przed zamówieniem podstaw własne liczby z oferty drukarni.

Wolę mały nakład w kilku rozmiarach niż duży w jednym, bo źle dobrana rozmiarówka zamraża pieniądze w pudle. Przed drukiem sprawdź jeszcze, czy wzór nie narusza cudzych praw, bo dotyczy to każdego logo i zdjęcia.

Print-on-demand czy nakład na zapas?

W print-on-demand produkt powstaje dopiero po zamówieniu, więc nie ma kosztu magazynowania ani produkcji na zapas, a cenę sprzedaży ustalasz sam. W zamian marża jest niższa i masz mniejszą kontrolę nad jakością.

Nakład na zapas jest tańszy w przeliczeniu na sztukę, ale zamawiasz go z góry i ryzykujesz niesprzedane rozmiary. Przy pierwszej partii pomaga prosta zasada: im mniej pewna sprzedaż, tym bliżej print-on-demand.

Jak sprzedawać merch zespołu?

Zacznij od stolika po koncercie i zamówień mailem, a sklep online dołóż, gdy będzie co w nim wystawić. Tak robią zespoły, których strony zbiera Linguee: EP-kę i merch sprzedają po koncertach albo na zamówienie wysłane e-mailem. Część oddaje merch i dystrybucję płyty firmie wydającej.

Kanały w kolejności dla małego zespołu:

  • stolik po koncercie, bez prowizji i z bezpośrednią rozmową z fanem,
  • zamówienia mailem dla tych, którzy nie dotarli na koncert,
  • sklep w serwisie dla muzyków, gdzie muzyka i merch leżą obok siebie,
  • własny sklep online, gdy pojawi się stała grupa kupujących.

Limitowana edycja i drop

Limit podnosi cenę, ale tylko wtedy, gdy jest prawdziwy: wymaga jasnej liczby sztuk i uczciwej komunikacji. Fan, który śledzi dropy, czyli premiery nowych partii, i restocki, czyli ponowne dostawy, sprawdza przede wszystkim dostępność swojego rozmiaru. W Polsce działa nawet serwis Merchradar, który monitoruje merch ponad 200 twórców w ponad 120 sklepach.

Na miejscu zespołu podałbym liczbę sztuk już w zapowiedzi i nie dodrukowywał serii oznaczonej jako limitowana. Po wyprzedaniu oznacz pozycję jako „Wyprzedane”, zamiast ją usuwać: to pokazuje fanom, że limit był prawdziwy.

Merch w całym planie wydawniczym

Merch dopełnia płytę, trasę i zbiórkę: jedno zasila drugie, a koszulka z nowym wzorem bywa najlepszą reklamą premiery.

Czy merch to nośnik muzyki?

Tak, płyta CD i winyl bywają częścią merchu, dlatego w tabeli stoją obok koszulek. Przy małych nakładach nośnik liczysz tym samym wzorem co koszulkę, a jego koszty opisuje tekst o tym, jak wygląda tłoczenie płyt CD.

Gdzie sprzedać także cyfrowo?

Muzykę i merch możesz trzymać w jednym sklepie internetowym, a taki model opisuje materiał Bandcamp dla artystów. Dzięki temu fan po odsłuchu od razu widzi koszulkę z tej samej płyty.

Merch na trasie koncertowej

Stolik z merchem to element logistyki trasy: ile sztuk zabrać, w jakich rozmiarach i kto stoi przy stoliku, ustalasz razem z planowaniem trasy koncertowej. Ten sam punkt zwrotu liczysz dla całej trasy, nie dla jednego koncertu.

Merch jako nagroda w zbiórce

Koszulka i płyta to typowe nagrody w zbiórce. Kalkulacja z tego tekstu podpowiada, od jakiej kwoty zaczynać progi przy kampanii typu crowdfunding płyty: nagroda musi pokrywać koszt jednostkowy i zostawiać marżę.

Jakub Ostrowski Avatar